2,000+ YEARS IN THE MAKING
De 2.000 jaar geschiedenis achter elke Chinese acrobatiekshow
Van Han-dynastie hofspektakel tot een modern theaterpodium — de goed gedocumenteerde, tweeduizend jaar oude afstamming achter het acrobatiekprogramma van vanavond.
Bekijk de data van de Chaoyang-voorstelling op GetYourGuide ↗Het begint met een worstelspel, niet met een circus
Chinese acrobatiek voert terug tot jiaodi, of "hoornstoten," een competitief worstelvertoon uit de Qin-dynastie waarbij artiesten gehoornde hoofdtooien droegen en voor een publiek worstelden. Tegen de Han-dynastie was jiaodi uitgebreid tot baixi — letterlijk "de honderd vermakelijkheden" — een groots variétéformaat dat acrobatiek, jongleren, worstelen, muziek en korte komische sketches combineerde, opgevoerd aan het keizerlijke hof en op volksfestivals. Die geleidelijke uitbreiding van een enkel worstelwedstrijd tot een volledig variétéprogramma met vele verschillende vaardigheden is in wezen hetzelfde format dat je vandaag, twintig eeuwen later, nog steeds op het programma van een acrobatiektheater ziet.
Een Han-dynastie geleerde schreef het voor ons op
Baixi onderscheidt zich van de meeste oude podiumkunsten omdat het niet alleen uit artefacten werd gereconstrueerd — het werd destijds opgeschreven. Zhang Heng, de Han-dynastie wetenschapper en schrijver die leefde van 78–139 n.Chr., noteerde acrobaten van zijn tijd die koorddansen, handstanden, jongleren, paalklimmen en balanceren op rollende ballen beoefenden in zijn "Rhapsody on the Western Capital." Dat is mede waarom historici baixi beschouwen als het toonaangevende volksvermaak gedurende ongeveer acht eeuwen, van de Han-dynastie tot in de latere Zes Dynastieën-periode, en waarom het cijfer "meer dan 2.000 jaar" berust op werkelijke tekst rather dan een afgeronde schatting.
Dorpswortels hielden het eeuwenlang levend
Anders dan hofmuziek of literati-kunst overleefde acrobatiek de opeenvolgende dynastieke omwentelingen grotendeels via folkloristische en familiale overdracht — rondreizende gezelschappen die optraden op tempelfeesten, markten en dorpsfestivals, en vaardigheden die van generatie op generatie binnen dezelfde families werden doorgegeven in plaats van via officiële staatsacademies. Het district Wuqiao in de provincie Hebei is hiervan het best gedocumenteerde voorbeeld: lokale traditie en archeologische vondsten, waaronder graftombe-muurschilderingen uit de Oostelijke Wei-dynastie uit de 6e eeuw waarop handstanden en bordendraaien te zien zijn, wijzen erop dat acrobatiek daar meer dan duizend jaar vrijwel onafgebroken wordt beoefend, en het district wordt nu wereldwijd erkend als de historische "thuisbasis" van acrobatiek.
Van volkskunst tot nationale instelling
Na 1949 formaliseerde de Chinese regering wat grotendeels een verspreide volkstraditie was geweest, met de oprichting van provinciale en nationale acrobatiekgezelschappen en gespecialiseerde opleidingsscholen — Wuqiao heeft zijn eigen acrobatiekschool, voortbouwend op een lokale trainingsreputatie die al halverwege de 20e eeuw stevig was gevestigd. Deze staatssteun maakte acrobatiek tot een van China's paradepaardjes op het gebied van podiumkunsten in het buitenland, met optredens op grote internationale festivals en wereldtournees, terwijl steden — waaronder Peking — ook speciaal gebouwde theaters kregen die er specifiek op waren ontworpen om acrobatiekprogramma's elke avond te huisvesten in plaats van als incidentele tourneevoorstellingen.
De traditie vanavond op het podium
Wat u in een moderne locatie ziet, is in wezen dezezelfde afstamming samengeperst tot een uur: de variétéstructuur die is overgenomen van baixi, disciplines zoals contorsie en paalklimmen die Zhang Heng uit zijn eigen tijd zou herkennen, plus nieuwere toevoegingen — aerial silks, de motorbollen des doods — die de afgelopen eeuw of zo uit wereldwijde circustradities zijn opgenomen. Het is werkelijk zeldzaam om een podiumkunst te zien met een gedocumenteerd spoor van ongeveer tweeduizend jaar; veel van wat op het podium leest als een flitsend modern spektakel is, structureel gezien, een zeer oude vorm van vermaak die nog steeds precies doet wat ze altijd heeft gedaan.